Παρότι πρόκειται για έναν σχετικά νέο θεσμό, το Φεστιβάλ Χίου έχει καταφέρει μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια να χαράξει ισχυρή ταυτότητα. Το πολυσυλλεκτικό του πρόγραμμα, που ισορροπεί ανάμεσα σε τέχνες, επιστήμη και παράδοση, το τοποθετεί ήδη ανάμεσα στις πιο ενδιαφέρουσες πολιτιστικές διοργανώσεις της χώρας. Έχοντας παρακολουθήσει από κοντά τα τρία τελευταία φεστιβάλ, μπορώ να πω με βεβαιότητα πως κάθε χρόνο ο πήχης ανεβαίνει: οι επιλογές γίνονται πιο τολμηρές, οι συνεργασίες πιο ουσιαστικές, ενώ το ίδιο το νησί αναδεικνύεται σε πρωταγωνιστή.
Σύμφωνα με την καλλιτεχνική διευθύντρια και ψυχή του φεστιβάλ, Δήμητρα Μουτζούρη, “Το φεστιβάλ ξεκίνησε ως μια τολμηρή ιδέα, βασισμένη στην αγάπη και τον θαυμασμό μας για τον τόπο, τον Πολιτισμό και την παράδοση της Χίου, μια αποστολή κι ένα όραμα της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου να αναδείξει τα νησιά της, την ιστορία και τις ομορφιές τους στον παγκόσμιο χάρτη. Ξεκινήσαμε με την Παράδοση και συνεχίζουμε με την Καινοτομία που διαμορφώνει το μέλλον. Δίνουμε βήμα στην Ιστορία και ταυτόχρονα φέρνουμε στο προσκήνιο τις σύγχρονες προκλήσεις”.
Η Δήμητρα Μουτζούρη, καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Χίου
Η φετινή χρονιά είχε ιδιαίτερο βάρος. Η Χίος δοκιμάστηκε από τις πρόσφατες πυρκαγιές, σε μια περίοδο που η τουριστική σεζόν βρισκόταν στο απόγειό της. Μέσα σε αυτό το κλίμα, το φεστιβάλ λειτούργησε σχεδόν θεραπευτικά· σαν ένα παρηγορητικό χάδι πολιτισμού που ήρθε στο τέλος του καλοκαιριού να ενώσει τους κατοίκους, να επαναφέρει την αίσθηση κοινότητας και να υπενθυμίσει πως η τέχνη μπορεί να είναι δύναμη αναγέννησης.
Στιγμιότυπο από εκδήλωση στην κατάμεση πλατεία του ΚάστρουΗ Χιος ως ζωντανή σκηνή
Όπως και στις προηγούμενες διοργανώσεις, το φεστιβάλ απλώθηκε σε διάφορα σημεία του νησιού, φωτίζοντας σημαντικά τοπόσημα, ιστορικά μνημεία, αλλά και περιοχές εκτός των καθιερωμένων τουριστικών διαδρομών. Αυτός είναι, άλλωστε, ένας από τους βασικούς στόχους του φεστιβάλ: να αναδείξει όχι μόνο τον ιστορικό αλλά και τον γαστρονομικό πλούτο του νησιού.
Σύμφωνα με την Δήμητρα Μουτζούρη, η επέκτασή του σε νέα σημεία του νησιού, σηματοδοτεί μια στρατηγική κίνηση με πολλαπλούς στόχους και σημαντικές προεκτάσεις για το μέλλον του Φεστιβάλ. “Η Χίος είναι ένα νησί με τεράστια γεωγραφική και πολιτιστική ποικιλομορφία. Η εξάπλωση σε χωριά όπως ο Εμπορειός στον ίδιο τον χώρο των αρχαιολογικών ανασκαφών, τα Καρδάμυλα – πατρίδα της Ναυτοσύνης, η ιστορική Νέα Μονή, τόπος Μαρτυρίου και μνημείο της UNESCO, τα Αυγώνυμα, με τον μεσαιωνικό τους χαρακτήρα και την υπέροχη θέα, το Πετροκάραβο στον Βροντάδο, ο Αη Γιώργης ο Συκούσης με τον Ναό του 16ου αιώνα, την πλούσια τοπική παράδοση και την ευωδία των τριαντάφυλλων και ο Ανάβατος, ο “Μυστράς” της Χίου, ένα μοναδικό ιστορικό μνημείο, έχει ως στόχο να αναδείξει την κρυμμένη ομορφιά, την ιστορία και την αυθεντικότητα αυτών των περιοχών”.
Η Δήμητρα Μουτζούρη καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Χίου, ο Κωνσταντίνος Ρήγος καλλιτεχνικός διευθυντής του Μπαλέτου της ΕΛΣ, η ηθοποιός Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και ο Κωνσταντίνος Μουτζούρης Περιφερειάρχης Βορείου ΑιγαίουΣτιγμιότυπα από το Chios Festival 2025
Η αρχή έγινε στον Εμπορειό, στον αρχαιολογικό χώρο με την απέραντη θέα στο Αιγαίο. Εκεί μίλησαν για την ιστορία της Χίου ο ομότιμος καθηγητής Αρχαιολογίας ΕΚΠΑ Βασίλης Λαμπρινουδάκης και η καθηγήτρια και διευθύντρια της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Αθήνα Rebecca Sweetman. Η βραδιά έκλεισε με το χορωδιακό σύνολο Lyrica, ενώ ο δημοσιογράφος Γιάννης Τζούμας διάβασε χαιρετισμό του Sir Roderick Beaton.
Σωκράτης Σινόπουλος, Derya Türkan, Çağlar Fidan, Νίκος Παπαγεωργίου
Στο γραφικό λιμάνι των Καραδαμύλων, η μουσική έγινε γέφυρα πολιτισμών στις δύο πλευρές του Αιγαίου: οι δεξιοτέχνες της λύρας Σωκράτης Σινόπουλος και Cäglar Fidan, μαζί με τους τραγουδιστές Νίκο Παπαγεωργίου και Deryan Turkän, απέδειξαν πως οι μελωδίες δεν γνωρίζουν σύνορα.Από τη Βυζαντινή Χίο στη σύγχρονη Τεχνητή Νοημοσύνη
Στη Νέα Μονή Χίου, η Ακαδημαϊκός και καθηγήτρια του Harvard Ιόλη Καλαβρέζου η βυζαντινολόγος καθηγήτρια του Princeton Teresa Shawcross.
Στην ιστορική Νέα Μονή, η καθηγήτρια βυζαντινής ιστορίας στο Princeton Teresa Shawcross και η ακαδημαϊκός του Harvard Ιώλη Καλαβρέζου ανέδειξαν την αριστουργηματική βυζαντινή τέχνη του μνημείου UNESCO. Ακολούθησε το μεσαιωνικό σκηνικό των Αυγωνύμων, όπου ο συνθέτης Θοδωρής Οικονόμου παρουσίασε το έργο «Κύριε ἐκέκραξα» με την Αντιγόνη Πάππου στο νέι.
Αντιγόνη Πάππου, Θοδωρής Οικονόμου
Στο Castelli, η κουβέντα στράφηκε στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τη βιοτεχνολογία και τις σύγχρονες προκλήσεις. Ο καθηγητής Harvard και Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών Παναγιώτης Ροϊλός άνοιξε την ενότητα διαδικτυακά, ενώ οι πανεπιστημιακοί Νεκτάριος Ταβερναράκης, Σπύρος Ν. Πολλάλης, Κωνσταντίνος Φίλης, Lou Marinoff και Xiaojun Ding αντάλλαξαν ιδέες για την ηθική της τεχνολογίας και τη φιλοσοφική της διάσταση.
Ο Κωνσταντίνος Φίλης καθ. Διεθνών σχέσεων και Διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων. Ο Lou Marinoff καθ. Φιλοσοφίας στο City University of New York. Η Xiaojun Ding κaθ. Φιλοσοφιας στο Jiaotong University.
Νάκης Παναγιωτίδης, Νίκος Σηφουνάκης, Κωνσταντίνος και Δήμητρα Μουτζούρη, Νίκη Μπουτάρη, Λυδία Καρρά, Michelle Casamonti, Nickolas Pappas
Η δεύτερη θεματική, αφιερωμένη στο περιβάλλον και την τέχνη, φιλοξένησε τον αρχιτέκτονα και πρώην Υπουργό Πολιτισμού Νίκο Σηφουνάκη, την Πρόεδρο της ΕΛΛΕΤ Λυδία Καρρά, τη Νίκη Μπουτάρη (ιδρύτρια του Just a Number), τον καθηγητή στο City University of New York Nickolas Pappas, καθώς και τους Michele Casamonti και Νάκη Παναγιωτίδη που μίλησαν για τη σύγχρονη τέχνη.
Η δημοσιογράφος Τασούλα Επτακοίλη και ο Dr. Stelios Papadopoulos
Το φινάλε της τριλογίας ήρθε με τον «πατέρα» της βιοτεχνολογίας Dr. Stelios Papadopoulos σε συζήτηση με τη δημοσιογράφο Τασούλα Επτακοίλη, τον αστροφυσικό Σταμάτη Κριμιζή που ταξίδεψε το κοινό στα άστρα, τον Δρ. Γιώργο Νούνεση του «Δημόκριτου» για τους κβαντικούς υπολογιστές και τον καθηγητή ρομποτικής Darwin Caldwell για τον κόσμο των ανθρωποειδών.
Ο Ακαδημαϊκός και και καθηγητής Αστροφυσικής Σταμάτης Κριμιζής, ο Δρ. Γιώργος Νούνεσης, Πρόεδρος του «Δημόκριτου» και ο Darwin Caldwell, καθηγητής Ρομποτικής και Πρόεδρος του Ιταλικού Τεχνολογικού Ινστιτούτου.Μουσικές στιγμές και διεθνείς συναντήσεις
Η αυλή του Castelli γέμισε μουσική με την Νινέττα Βαφειά, τον Φώτη Νέζη, τη Σοφία Παπαδημητροπούλου και την διεθνούς φήμης υψίφωνο Χριστίνα Πουλίτση.
Νινέτα Βαφειά, Σοφία Παπαδημητροπούλου, Χρήστος Νέζης
Στο ιστορικό Γενοβέζικο Κάστρο, παρουσία του Ιταλού Πρέσβη Paulo Cuculi, οι μουσικοί του Carlo Felice της Γένοβας, Filippo Gamba (πιάνο) και Giovanni Batista (βιολί), παρουσίασαν έργα Beethoven και Paganini, ενώ το συγκρότημα Agriko έκλεισε με παραδοσιακούς χορούς Κάτω Ιταλίας.
H δημοσιογράφος Γωγώ Αυγερινοπούλου, συμβουλος επικοινωνίας του φεστιβάλ με τον παρουσιαστή Χρήστο ΝέζοΣινεμά, Γαστρονομία και Χορός
Γιώργος Τσεμπερόπουλος, Κατερίνα Μπέη, Ασημένια Βουλιώτη
Στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο στην πόλη της Χίου, η ταινία «Υπάρχω» για τη ζωή του Στέλιου Καζαντζίδη προβλήθηκε παρουσία του σκηνοθέτη Γιώργου Τσεμπερόπουλου, της σεναριογράφου Κατερίνας Μπέη και της πρωταγωνίστριας Ασημένιας Βουλιώτη, με συζήτηση, ανοικτή για το κοινό, που συντόνισε η δημοσιογράφος Μαίρη Αυγερινοπούλου.
Ο σεφ Πέτρος Συρίγος και οι Χιώτισσες Μαγείρισσες φτιάχνουν παραδοσιακά ζυμαρικά
Στον Αη Γιώργη Συκούση, η γιορτή γαστρονομίας με τον σεφ Πέτρο Συρίγο και παρουσιαστή τον Χρήστο Νέζο γέμισε αρώματα και παραδοσιακές γεύσεις.
Χορευτές της Λυρικής Σκηνής
Στο Πετροκάραβο του Βροντάδου, έχοντας για σκηνικό το ηλιοβασίλεμα του Αιγαίου, το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής παρουσίασε το δίπτυχο χορού «Return of the Summer, στο πλαίσιο της φετινής του Ευρωπαϊκής του περιοδείας, με χορογραφίες του Διευθυντή Μπαλέτου Κωνσταντίνου Ρήγου, σε μουσική του Εκτόρ Μπερλιόζ, καθώς και του Γιάννη Μανταφούνη, σε μουσική του Καλλιτεχνικού Διευθυντή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Γιώργου Κουμεντάκη.
Ένα φινάλε που μένει αξέχαστο
Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη
Το φεστιβάλ ολοκληρώθηκε στην κεντρική πλατεία του Ανάβατου, του επονομαζόμενου “Μυστρά της Χίου”. Το μεσαιωνικό χωριό κατακλύστηκε από πλήθος κόσμου που αποθέωσε την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, η οποία συγκλόνισε με τον μονόλογο της Μήδειας, το μονόπρακτο μελόδραμα του Τσέχου συνθέτη Γίρι Μπέντα, συνοδευόμενη στο πιάνο από τον μαέστρο Μάρκελλο Χρυσικόπουλο. Αποκορύφωμα της βραδιάς αποτέλεσε η συγκινητική υποδοχή του πολυπληθούς κοινού από τη μοναδική κάτοικο του χωριού, την κ. Σμαράγδα.
Ο Περιφερειάρχης Κωνσταντίνος Μουτζούρης, Σμαράγδα Παπαστυλιανού η μοναδική κάτοικος του Ανάβατου, και η δημοσιογράφος Μαίρη Αυγερινοπούλου
