Ένα έργο πρωτοποριακό για το Βόρειο Αιγαίο αναμένεται να είναι το Κέντρο Παρατήρησης Εγγύς Διαστήματος Χίου (ΚΕ.Π.Ε.ΔΙ.Χ.), για την ανάπτυξη του οποίου ήδη συνυπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και ο Σύλλογος Αστρονομίας Χίου.
Σύμφωνα με δελτίο τύπου από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, το κέντρο παρατήρησης θα δώσει την ευκαιρία στους συνυπογράφοντες φορείς να επεκτείνουν υπάρχουσες και να δημιουργήσουν νέες ερευνητικές δράσεις, αλλά και να δώσουν το στίγμα μίας δυναμικής περιφέρειας που αγκαλιάζει την καινοτομία.
«Πρόκειται για μία επιστημονική επένδυση με χρονικό ορίζοντα άνω των 50 ετών που θα δώσει τη δυνατότητα να αναπτυχθεί στη Χίο ένα νέο πεδίο δράσεων. Εκτός των αμιγώς επιστημονικών θεμάτων, στους σκοπούς του κέντρου περιλαμβάνονται οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες και η εκλαΐκευση της επιστήμης χωρίς να παραβλέπεται η σημαντική εθνική συνιστώσα της προσπάθειας», επισημαίνεται στο δελτίο τύπου που φέρει την υπογραφή του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου Καθηγητή Δημήτρη Παπαγεωργίου.
Η Ελλάδα έχει μπει δυναμικά στο χώρο του διαστήματος τα τελευταία 15 χρόνια. Στα πλαίσια του προγράμματος EuroQCI (Ευρωπαϊκή Κβαντική Επικοινωνιακή Υποδομή που θα καλύπτει ολόκληρη την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των υπερπόντιων εδαφών της, στο οποίο συμμετέχει από το 2019 και η Ελλάδα, η European Space Agency (ESA) χρηματοδότησε το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών για την εγκατάσταση 4 οπτικών τηλεσκοπίων 70 – 120 cm σε διάφορα μέρη της Ελλάδος.
Κατόπιν συνεννοήσεων μεταξύ των συνυπογραφόντων φορέων, η εγκατάσταση ενός εκ των τηλεσκοπίων θα γίνει στη Χίο, συμπληρώνοντας έτσι ένα δίκτυο ελληνικών αστρονομικών τηλεσκοπίων στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης, το μόνο στην Ανατολική Ελλάδα. Η υπογραφή του μνημονίου αποτελεί το πρώτο βήμα στην πραγματοποίηση αυτού του φιλόδοξου προγράμματος. Παράλληλα, θα δοθεί η δυνατότητα στη Χίο να αναπτυχθεί ως αστρονομικός προορισμός, καθώς, όπως χαρακτηριστικά είπαν στην ΕΡΤ από το Σύλλογο Αστρονομίας Χίου, «έχουμε έναν από τους καθαρότερους και σκοτεινότερους ουρανούς στο Αιγαίο αλλά και στην Ευρώπη». Επίσης, στόχος είναι να αναπτυχθούν και κοντινά, στο σημείο όπου πρόκειται να αναπτυχθεί η μονάδα με το τηλεσκόπιο, χωριά της Βόρειας Χίου.
Η τελετή υπογραφής του μνημονίου συνεργασίας τελούσε υπό την αιγίδα της Ακαδημίας Αθηνών και του προέδρου της, καθηγητή Σταμάτη Κριμιζή (που πρόσφερε τα μέγιστα για την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας) και έγινε στην Ακαδημία Αθηνών την Παρασκευή 20 Δεκεμβρίου 2024. Υπογράφηκε από τον περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου Κώστα Μουτζούρη, τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου καθηγητή Δημήτρη Παπαγεωργίου, τον πρόεδρο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών καθηγητή Μανώλη Πλειώνη και τον πρόεδρο του Συλλόγου Αστρονομίας Χίου Γιώργο Μελέκο.
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Χρήστος Τριαντόπουλος, ο βουλευτής Χίου Νότης Μηταράκης, ο βουλευτής Λέσβου Χρήστος Αθανασίου και ο δήμαρχος Χίου Γιάννης Μαλαφής.
Παρουσιάσεις του φυσικού αντικειμένου έκαναν η Δρ. Χριστίνα Γιαννόπαπα, Head of the Office of the Executive Director of the EU Agency for the Space Programme, ο Δρ. Σπύρος Βασιλάκος, αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και ο καθ. Ιωάννης Γκιάλας από το Εργαστήριο Εφαρμοσμένων Φυσικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου.
