Με τον πιο μαγικό και καταλυτικό τρόπο έκλεισε το 4ο Φεστιβάλ Χίου στον Ανάβατο (Κυριακή 7/9/25). Την ώρα που η σκοτεινή, από την έκλειψη, Σελήνη εμφανίστηκε στον ουρανό η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη ξεκίνησε τη συγκλονιστική, σπαρακτική ερμηνεία της «Μήδειας», στο μελόδραμα του Τσέχου συνθέτη Jiří Antonín Benda, με τον μαέστρο Μάρκελλο Χρυσικόπουλο να τη συνοδεύει στο πιάνο. «Γνώριμο σπίτι, άλλοτε τόπος ιερός των θεών που προστατεύουν την ομόνοια, την οικογενειακή ευτυχία, την απαράβατη πίστη. Δύστυχη Μήδεια. Δύστυχη. Θα βρεις τη δύναμη να εκδικηθείς;». Η φωνή της αντήχησε στα καλντερίμια και στους πύργους του μεσαιωνικού οικισμού, έσκισε την απόλυτη σιωπή του λόφου των 450 μέτρων όπου είναι χτισμένος ο «Μυστράς του Αιγαίου».
Οι θεατές από όλα τα σημεία του νησιού είχαν σπεύσει από νωρίς το απόγευμα για μια θέση στις καρέκλες και τις ζεστές πεζούλες στη μικρή πλατεία του Ανάβατου, για να δουν τη σημαντικότερη ηθοποιό της γενιάς της και από τις σπουδαιότερες σε διεθνές επίπεδο, που γεμίζει θέατρα και ο ψυχικός της πλούτος λάμπει, όσο και οι ερμηνείες της. Και όσο κλισέ μπορεί να είναι, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη χάρισε στο κοινό μια βραδιά που θα μείνει αξέχαστη σε όσους ήταν εκεί. Μια παράσταση με μυσταγωγία και αρμονία.
Θα μπορούσε κανείς να της δώσει τον τίτλο της σπουδαιότερης σύγχρονης Μήδειας, «ένας ρόλος που αγαπώ πολύ και έχω παίξει πολύ» όπως μας είπε μετά την παράσταση, ανατρέχοντας στο 1997 όταν ερμήνευσε τον ομώνυμο ρόλο στη Μήδεια του Ευριπίδη που ανέβηκε από το Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Νικέτης Κουντούρη και περιόδευσε (για δύο χρόνια) στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, από την Κωνσταντινούπολη και τη Βοστόνη μέχρι το Κιότο και τη Μελβούρνη.
«Ζητούσα την εσωτερική γαλήνη και τη βρήκα»
Την παράσταση στον Ανάβατο παρακολούθησαν στις πρώτες θέσεις ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης και τοπικοί παράγοντες, η Δήμητρα Φιλιπποπούλου-Μουτζούρη, καλλιτεχνική διευθύντρια του The Chios Festival, ο Γιώργος Τσεμπερόπουλος και ο Κωνσταντίνος Ρήγος, επίσημοι προσκεκλημένοι της διοργάνωσης, αλλά και η Σμαράγδα Παπαστυλιανού, η μοναδική κάτοικος της ερειπωμένης καστροπολιτείας. Με πατέρα από τη Σμύρνη και μητέρα από τα Σφακιά, η τελευταία έγινε αναχωρήτρια. Κατοικεί εκεί χειμώνα-καλοκαίρι 34 χρόνια!
«Οταν ήρθα ήταν άλλα τρία γεροντάκια αλλά πέθαναν», μας είπε στη σύντομη συνομιλία μας. «Εχω μια μικρή φλεβίτσα από εδώ. Αναζητούσα την ηρεμία γι’ αυτό έφυγα από τις πόλεις. Ζούσα στον Πειραιά, στη Νίκαια. Οχι, δεν έχω την αίσθηση του φόβου και τον χειμώνα είναι ακόμα πιο ωραία». Ο χρόνος της περνάει με διάβασμα, ζωγραφική, χειροτεχνία και την περιποίηση του κήπου της. «Δεν συνέβη κάτι στη ζωή μου. Απλώς δεν μπορούσα τη βαβούρα των πόλεων, να σκουντιόμαστε και να μη λέμε καλημέρα. Δεν ήταν δύσκολη η απόφαση. Ζητούσα την εσωτερική γαλήνη και τη βρήκα. Ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Αν συζητήσεις με τον εαυτό σου θα μάθεις τι ζητάς από τη ζωή, γιατί ο καθένας θέλει διαφορετικά πράγματα», μας είπε και κατέληξε: «Ναι, πιστεύω. Είμαι θρήσκα αλλά όχι θρησκόληπτη. Είμαι εγγονή παπά».
Ο Κώστας Μουτζούρης ευχαρίστησε δημόσια την κ. Σμαράγδα «για τη συμβολή της στον τόπο» και τη ρώτησε αν είναι ευχαριστημένη από το φεστιβάλ και τον κόσμο που κατέκλεισε τον Ανάβατο. «Σας ευχαριστώ για την τιμή που κάνατε στο χωριό μας. Εχει μεγάλη ιστορία και το αγαπώ. Πρέπει να το αναδείξουμε για να μη χαθεί», είπε από την πλευρά της, για να εισπράξει το ζεστό χειροκρότημα του κοινού.
Το 4ο Φεστιβάλ Χίου (The Chios Festival 2025) διοργανώνει η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου με στόχο να καταστεί η νήσος της μαστίχας «σημείο συνάντησης κορυφαίων προσωπικοτήτων από όλο τον κόσμο, ένα ανοιχτό θέατρο πολιτισμού και σύγχρονης δημιουργίας, ενώνοντας ιδέες, αξίες και εποχές με τρόπο που μόνο η τέχνη ξέρει και μπορεί».
Το «Υπάρχω»
Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα του φεστιβάλ (25 Αυγούστου-7 Σεπτεμβρίου) πραγματοποιήθηκε σε ανοιχτά, εμβληματικά τοπόσημα της Χίου (με ελεύθερη είσοδο), περιλάμβανε καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και συζητήσεις (για την αρχαιότητα, την Τεχνητή Νοημοσύνη) και κορυφώθηκε τις τρεις τελευταίες ημέρες. Την Παρασκευή (5/9) προβλήθηκε η ταινία «Υπάρχω» του Γιώργου Τσεμπερόπουλου. Παρότι είχε βγει με διανομή στη Χίο, η αίθουσα στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο ήταν γεμάτη.
Είδαμε ακόμα και βουρκωμένες κυρίες να αποχωρούν προς την κεντρική πλατεία για την ανοιχτή συζήτηση με τους συντελεστές της. «Ηταν μια πρόκληση για εμένα όχι μόνο για να καταγράψω κινηματογραφικά μια Ελλάδα από την αρχή του Εμφυλίου μέχρι το ‘78 αλλά και τον μύθο του Στέλιου Καζαντζίδη», είπε ο Γιώργος Τσεμπερόπουλος και εστίασε στην «περιπέτεια» της αναζήτησης του προσώπου που θα ερμήνευε τον Στέλιο Καζαντζίδη. «Αν δεν ήταν ο Χρήστος Μάστορας ούτε η ταινία θα πήγαινε τόσο καλά ούτε θα είχε καταφέρει να ενώσει τόσες ηλικίες», επισήμανε η σεναριογράφος Κατερίνα Μπέη. Η Ασημένια Βουλιώτη, που ερμηνεύει υποδειγματικά τη Μαρινέλλα, μίλησε για τη «μεγάλη τιμή να μου δοθεί τέτοιος ρόλος στην πρώτη ταινία μου. Ενα υπαρκτό και τόσο εμβληματικό πρόσωπο. Με βοήθησε πολύ ο Γιώργος Τσεμπερόπουλος, κάναμε κάθε ημέρα πρόβες. Μελέτησα πολύ αυτή τη γυναίκα, τη ζωή της, τον τρόπο που ερμήνευσε». Και όπως απάντησε σε σχετική ερώτηση του κοινού: «Ναι, αγάπησε πολύ τον Καζαντζίδη». Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος Μαίρη Αυγερινοπούλου και η βραδιά ολοκληρώθηκε με Χιώτες καλλιτέχνες σε τραγούδια του Καζαντζίδη.
Ηλιοβασίλεμα με το μπαλέτο της ΕΛΣ
Το επόμενο απόγευμα (Παρασκευή 6/9) στο Πετροκάραβο του Βροντάδου, την ώρα του ηλιοβασιλέματος, οι χορεύτριες και οι χορευτές του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής πήραν θέσεις για να παρουσιάσουν το δίπτυχο «Return of the Summer» στο πλαίσιο της φετινής ευρωπαϊκής περιοδείας που ξεκίνησε από τη Χίο και περιλαμβάνει σταθμούς εντός και εκτός Ελλάδας, όπως μας εξηγούσε ο Κωνσταντίνος Ρήγος, διευθυντής του Μπαλέτου της ΕΛΣ. Στο πρώτο μέρος χόρεψαν τη χορογραφία του Γιάννη Μανταφούνη, σε μουσική του Γιώργου Κουμεντάκη, καλλιτεχνικού διευθυντή της ΕΛΣ.
Ακολούθησε η χορογραφία του Κωνσταντίνου Ρήγου (απίστευτο ταλέντο που εξελίσσεται διαρκώς και ενσωματώνει νέα στοιχεία στις δουλειές του που χαρακτηρίζονται από την πλαστικότητα και την αισθαντικότητα) σε μουσική του Εκτόρ Μπερλιόζ. Η παράσταση δόθηκε σε ιδανικό σκηνικό και ενθουσίασε τους πάντες. Σε τέτοιο σημείο ώστε ο περιφερειάρχης Κώστας Μουτζούρης να αναφωνήσει -μεταξύ σοβαρού και αστείου- «τέλος, το φεστιβάλ θα έχει κουλτουριάρικο χαρακτήρα»!
Το παραδοσιακό γλέντι
Ανάμεσα στις εξαιρετικές εκδηλώσεις που παρακολουθήσαμε ήταν και το παραδοσιακό γλέντι που στήθηκε στην πλατεία του Αϊ-Γιώργη Συκούση. Μαστιχοχώρι της κεντρικής Χίου με καλντερίμια, κτίσματα με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, το παραδοσιακό καφενείο «Ο πρίνος» με την ξυλόσομπα για τις κρύες νύχτες και τη φιλόξενη χαμογελαστή ιδιοκτήτρια, είναι χτισμένο σε ιδανικό σημείο. Μεγάλης ιστορικής σημασίας είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του 12ου αιώνα που δεν λειτουργεί στην παρούσα φάση λόγω των εργασιών αναστήλωσης στο εσωτερικό της, από τις υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού.
Στην κεντρική πλατεία συγκεντρώθηκαν γυναίκες από τον Μορφωτικό Σύλλογο με τη δραστήρια πρόεδρο οι οποίες με μαεστρία έφτιαξαν χερίσια μακαρόνια και μαγείρεψαν χοιρινό με σύκα, με τον σεφ Πέτρο Συρίγο. Τη δράση συντόνισε με ευγένεια, χιούμορ και επαγγελματισμό ο Χρήστος Νέζος, αγαπημένος του κοινού όπως φάνηκε από τις αντιδράσεις.
Για την επαναλειτουργία του μεταλλείου
Στον Αϊ-Γιώργη γευτήκαμε τοπικά γεύματα και γλυκά, όπως το τριαντάφυλλο και η κρέμα γιαουρτιού με μαστίχα, θαυμάσαμε τις κυρίες του συλλόγου οι οποίες ντυμένες με παραδοσιακές ενδυμασίες χόρεψαν (κι εμείς μαζί) παραδοσιακά τραγούδια υπό τους ήχους της ζαμπούνας που έπαιζαν νέα παιδιά και είδαμε την καμένη γη που άφησε πίσω της η φωτιά του καλοκαιριού, που έφτασε κυριολεκτικά έως τις άκρες του χωριού. Η καμένη γη είναι μια βαθιά πληγή στο σώμα του ακριτικού νησιού με τους ωραίους ανθρώπους.
Και μπορεί όσοι παρακολούθησαν τις εκδηλώσεις να πήραν μια ανάσα ανακούφισης από την τέχνη, ωστόσο στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις δεν κρύβουν την απελπισία τους για τις καταστροφές που προξένησαν, και πάλι, οι δύο πυρκαγιές του καλοκαιριού, αλλά και για τη δρομολογούμενη επαναλειτουργία του μεταλλείου αντιμονίου που προωθεί η κυβέρνηση. «Είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να μας συμβεί», μαρτυρούν με πρόθεση να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να βάλουν φρένο καθώς ανησυχούν τόσο για το περιβάλλον όσο και για τη δημόσια υγεία. Εξάλλου είναι νωπή ακόμα η μνήμη από τον θάνατο των 24 μεταλλωρύχων τη δεκαετία του ΄50 στα μεταλλεία αντιμονίου που λειτουργούσαν στο νησί.
