Αγιος Ευστράτιος, Ικαρία, Λέσβος, Λήμνος, Οινούσσες, Σάμος, Φούρνοι, Χίος και Ψαρά. Τα εννιά νησιά διαμάντια της περιφέρειας του Βόρειου Αιγαίου τιμήθηκαν ένα – ένα και όλα μαζί στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Χίου, ενός πλούσιου φεστιβάλ που τελεί υπό την αιγίδα της UNESCO και διοργανώθηκε φέτος για πέμπτη συνεχή χρονιά από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, χάρη στις άοκνες προσπάθειες της επικεφαλής της Οργανωτικής Επιτροπής κυρίας Δήμητρας Μουτζούρη.
Από τις 3 μέχρι τις 6 Σεπτεμβρίου, δηλαδή τις τέσσερις τελευταίες ημέρες του λαμπερού The Chios Festival 2026, το Εκθεσιακό Κέντρο «Γεώργιος Καλουτάς» της Χίου φιλοξένησε την πρώτη έκθεση με «Προϊόντα του Βορείου Αιγαίου», η οποία συνοδεύτηκε από την ημερίδα «Πρωτοπόρες Διαδρομές στην Παραγωγή και την Ανάπτυξη».
Περισσότεροι από 30 παραγωγοί και τοπικοί επιχειρηματίες από τα νησιά του Βορείου Αιγαίου άπλωσαν στους πάγκους του εκθεσιακού κέντρου εκπληκτικά premium ελαιόλαδα και κρασιά μοναδικά, αποστάγματα εκλεκτά, ούζα και τσίπουρα και λικέρ, μέλια, τυροκομικά, κηπευτικά, αυγά ελευθέρας βοσκής και σαλιγκάρια, χειροποίητα ζυμαρικά και τραχανάδες, βότανα, σάλτσες, γλυκά του κουταλιού, μαρμελάδες και ροδόνερο, χειροποίητα παξιμάδια, παστέλια, χαλβαδόπιτες, μελόπιτες, μαντολάτα, σουσαμομπουκίτσες και άλλα γλυκά και κουλουράκια λαχταριστά και φυσικά έναν σωρό από διαφορετικά προϊόντα μαστίχας.
Ακόμα και αντίκες και ξυλόγλυπτα διακοσμητικά από ρίζα ελιάς, αλλά και τοπικές εκδόσεις παρουσιάστηκαν. Το δείγμα των επιχειρήσεων από τα νησιά του Βορείου Αιγαίου ήταν μεν μικρό πλην όμως τα προϊόντα τους ήταν αντιπροσωπευτικά του παραγωγικού πλούτου, ικανά να συνθέσουν ένα εκπληκτικό μωσαϊκό μοναδικών γεύσεων με διακριτή ταυτότητα.
Το περίπτερο της Λήμνου ήταν το πιο πλούσιο, αυτό το νησί, εξάλλου, έχει παράδοση στην παρουσίαση της γαστρονομίας και των προϊόντων του. Οσο για τη μοναδική χιώτικη μαστίχα είναι αναμφίβολα η βασίλισσα, ένα πολύτιμο υλικό που χρησιμοποιείται σε δεκάδες διαφορετικά προϊόντα, από τρόφιμα και ποτά, μέχρι καλλυντικά, προϊόντα περιποίησης και συμπληρώματα διατροφής.
Ενα εξαιρετικό εγχείρημα Εγκαινιάζοντας την έκθεση, ο π. υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας δήλωσε ότι πρόκειται για μια εξαιρετική πρωτοβουλία καθώς τα τοπικά προϊόντα αποτελούν μοχλούς ανάπτυξης. Ανέδειξε, επίσης, τη δύναμη που κρύβεται πίσω από την τοπική παραγωγή, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στους ανθρώπους, τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις που διατηρούν ζωντανή μια μακρά παραγωγική παράδοση. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σημασία της σύνδεσης αυτής της γνώσης με την επιστήμη, την τεχνολογία και τη σύγχρονη επιχειρηματική αντίληψη, ώστε τα προϊόντα των νησιών να αποκτούν μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία και ισχυρότερη θέση στις αγορές.
Στον χαιρετισμό του ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης ζήτησε την επιείκειά μας καθώς πρόκειται για εγχείρημα που πρώτη φορά αναλαμβάνει η περιφέρεια, με στόχο την ανάδειξη της μοναδικότητας των προϊόντων του Βορείου Αιγαίου. Λαμβάνοντας, δε, τον λόγο αργότερα ανέφερε ότι στη Μυτιλήνη ετοιμάζεται μια μόνιμη έκθεση προϊόντων από τα νησιά της περιφέρειας του Βορείου Αιγαίου και εξέφρασε την ελπίδα κάτι τέτοιο να γίνει στη συνέχεια και στη Χίο. Την επόμενη ημέρα, δε, στις 4 Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια των εγκαινίων του Δημοτικού Κήπου στο κέντρο της πόλης Χίου, ο κ. Μουτζούρης πρότεινε η έκθεση του 2027 να διοργανωθεί στον Δημοτικό Κήπο.
Χαιρετισμούς απηύθυναν, επίσης, ο Φώτης Μάγγος, γενικός γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, και ο Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων, ο οποίος επισήμανε άλλη μια κρίσιμη διάσταση της προσπάθειας: τη δυνατότητα των ποιοτικών προϊόντων του Βορείου Αιγαίου να αποκτούν μεγαλύτερη εξωστρέφεια, να διευρύνουν το εμπορικό τους αποτύπωμα και να βρίσκουν νέους δρόμους προς την ελληνική και τη διεθνή αγορά.
Στη στήριξη της αγοράς, την προβολή του γαστρονομικού πλούτου των νησιών και την προώθηση των προϊόντων στη Δύση αναφέρθηκε και ο Ηλίας Μαμαλάκης κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στη μαστίχα Χίου και το ελαιόλαδο της Λέσβου, δύο προϊόντα με ισχυρή και αναγνωρίσιμη ταυτότητα. «Αυτό δεν μπορούν να το κάνουν οι παραγωγοί και οι ντόπιοι παράγοντες», επισήμανε.
«Θέλει ανθρώπους που να ξέρουν τη διεθνή αγορά, να έχουν στο πακέτο τους τρεις τέσσερις γλώσσες και ένα παρελθόν εμπειρίας. Τέτοιους ανθρώπους πρέπει να αναζητήσουν όσοι θέλουν να προωθήσουν τα προϊόντα τους στο εξωτερικό», πρότεινε. «Η δική μου λοιπόν ευχή είναι να προωθήσουμε τα πράγματά μας στη Δύση. Και εύχομαι», είπε ακόμη, «η έκθεση του φεστιβάλ να γίνει θεσμός, και του χρόνου να έχετε διπλάσιους παραγωγούς γιατί τους πιο μεγάλους παραγωγούς των νησιών δεν τους είδα εδώ σήμερα».
«Μας κάνετε συνεχώς καλύτερους» απάντησε ο περιφερειάρχης κ. Κώστας Μουτζούρης στον Ηλία Μαμαλάκη, τιμώντας τον στη συνέχεια για την πολυετή προσφορά του στον χώρο της γαστρονομίας.
Να σημειωθεί τέλος ότι ξεχωριστό χρώμα στα εγκαίνια της έκθεσης έδωσε η δράση «Γεύσεις, Μουσική και Χοροί του Βορείου Αιγαίου», με τη συμμετοχή του Συλλόγου Κρητών Χίου «Ο Ψηλορείτης», του Πολιτιστικού Επιμορφωτικού Συλλόγου Νεοχωρίου Χίου «Αγιος Μηνάς» και του Μορφωτικού Συλλόγου Αγίου Γεωργίου Συκούση, ενώ νόστιμα τοπικά κεράσματα πρόσφεραν ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Η Μυρωδάτη Χίος» και «Ο Χότζας», μια ταβέρνα –ζωντανή ιστορία του νησιού.
Το τοπικά προϊόντα της Χίου, είχαμε την τύχη εξάλλου να δοκιμάσουμε σε εστιατόρια του νησιού που συναγωνίζονται μεταξύ τους στη νοστιμιά, όπως ο slow food «Βραδύπους» στο Κάστρο της Χίου, το «Απόμερο» στην περιοχή Σπηλάδια στην κορυφή του Κάμπου με την εκπληκτική θέα από την πόλη μέχρι τα παράλια της Μικράς Ασίας, η ψαροταβέρνα «Παντουκειός» στο ομώνυμο (γοητευτικό) λιμανάκι, το «Αστέρι» στα Αυγώνυμα. Και αν βρεθείτε στη Χίο μην παραλείψετε να δοκιμάσετε τα εκλεκτά παγωτά του ιστορικού εργαστηρίου «Κρόνος», που λειτουργεί στη Χώρα της Χίου από το 1929. Και με μαστίχα, εννοείται…
Κύρια Προϊόντα ανά Νησί
Συνδεδεμένα με την παράδοση, την ιστορία και το μοναδικό μικροκλίμα του κάθε τόπου, τα προϊόντα των νησιών του Βορείου Αιγαίου ξεχωρίζουν για την ποιότητά τους. Πολλά από αυτά, δε, είναι αναγνωρισμένα ως Προϊόντα Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ).
Χίος. Η Μαστίχα Χίου είναι ένα ΠΟΠ προϊόν μοναδικό σε όλο τον κόσμο με δεκάδες εφαρμογές στη μαγειρική, τη ζαχαροπλαστική και τη φαρμακευτική. Ξακουστά είναι ακόμη τα εσπεριδοειδή της κυρίως από τον Κάμπο – με ονομαστά για τη γεύση τους ειδικά τα χιώτικα μανταρίνια – τα γλυκά του κουταλιού και η σούμα, παραδοσιακό απόσταγμα από σύκα.
Λέσβος. Το νησί παράγει το παγκοσμίου φήμης ούζο Μυτιλήνης και Πλωμαρίου, εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο από τις ποικιλίες Κολοβή και Αδραμυτινή, «το πιο γλυκό λάδι στον κόσμο και πιο εύκολο στην εξαγωγή» – όπως το χαρακτήρισε ο Ηλίας Μαμαλάκης – με το χαρακτηριστικό χρυσαφένιο χρώμα και την ιδιαίτερα απαλή και ελαφριά γεύση, και βέβαια τα ξακουστά τυριά της όπως το περίφημο Λαδοτύρι Μυτιλήνης (ΠΟΠ), η φέτα και το κασέρι.
Σάμος. Ξεχωρίζουν τα βραβευμένα σαμιώτικα γλυκά και ξηρά κρασιά από την ποικιλία Λευκό Μοσχάτο (ΠΟΠ), ένα προϊόν επίσης μοναδικό στον κόσμο, που έχει κατακτήσει παγκόσμια φήμη, – εξάγεται στη Γαλλία ως Μοσχάτο Σάμου και είναι το κύριο συστατικό του Μπράντυ Μεταξά- όπως και το εξαιρετικής ποιότητας θυμαρίσιο μέλι και μέλι πεύκου της Σάμου.
Λήμνος. Η Λήμνος έχει τη μεγαλύτερη γαστρονομική παράδοση και τα περισσότερα ΠΟΠ προϊόντα από όλα τα νησιά του Βορείου Αιγαίου. Τα τοπικά προϊόντα είναι το δυνατό χαρτί του νησιού, που κάποτε ήταν ο σιτοβολώνας του Βυζαντίου και εξαλολουθεί να παράγει εκλεκτό σιτάρι. Διακρίνεται για τα ΠΟΠ κρασιά της, εκπληκτικά ξηρά, ημίξηρα και αφρώδη, από τις ποικιλίες «Λημνιό» (κόκκινη) και «Μοσχάτο Αλεξανδρείας» (λευκή), και το πετιμέζι της, τυριά όπως το ΠΟΠ Καλαθάκι Λήμνου και το σκληρό ΠΟΠ Μελίχλωρο Λήμνου, το μοναδικό στο Αιγαίο ΠΟΠ κατσικάκι, τη Φάβα (Αφκος) Λήμνου και το Ασπρομύτικο φασολάκι.
Θυμάρι, αγριολούλουδα και άλλα βότανα χαρίζουν υπέροχο άρωμα στο μέλι της Λήμνου, που έχει βραβευτεί δύο φορές τα τελευταία χρόνια σε παγκόσμιους διεθνείς διαγωνισμούς. Παράγει επίσης ελαιόλαδο, ελαφρύ και έξτρα παρθένο, και ελιές, σουσάμι, σησαμέλαιο και ταχίνι, κίτρινο αλεύρι από το εξαιρετικής ποιότητας σιτάρι μαυραγάνι ΛήμνουΛήμνου, παξιμάδια και παραδοσιακά χειροποίητα ζυμαρικά (φλωμάρια, αφτούδια και τραχανάς).
Ικαρία. Το Ανάμα Ικαρίας είναι το περίφημο (και δυσεύρετο) ρεικόμελο του νησιού, που διακρίνεται για τις ιαματικές του ιδιότητες. Ο – γνωστός από τον Ομηρο – Πράμνειος Οίνος είναι ένα δυνατό κόκκινο κρασί από την τοπική ποικιλία Φωκιανό. Το νησί φημίζεται επίσης για τη μεγάλη ποικιλία βοτάνων (ρίγανη, θυμάρι, φασκόμηλο, χαμομήλι, φλισκούνι, ρείκι, δεντρολίβανο, δυόσμος, μάραθο, μέντα, βαλσαμόχορτο). Οι Ικαριώτες τα πίνουν ως ροφήματα (αποδίδοντάς τους εν μέρει τη μακροβιότητά τους) ενώ επίσης τα χρησιμοποιούν ευρέως στη μαγειρική. Και η καθούρα, παραδοσιακό κατσικίσιο λευκό τυρί, μαλακό και ελαφρώς πικάντικο είναι ο τέλειος μεζές για ρακή.
Ψαρά. Το θυμαρίσιο μέλι του νησιού θεωρείται από τα καλύτερα της Ελλάδας. Ξεχωρίζουν ακόμη για το γλυκό του γάμου (γλυκό του κουταλιού με αμύγδαλο), τα φουντωτά ή κουφωτά (χειροποίητα ζυμαρικά) και τα άφθονα φρέσκα ψάρια και τους αστακούς.
Οινούσσες. Μέλι, ψάρια και θαλασσινά, χειροποίητα ζυμαρικά και σπάνια είδη μανιταριών Φούρνοι. Μέλι εξαιρετικό και λικέρ από τα μοναδικά τοπικά βότανα, ντόπιο λαδοτύρι, φρέσκο τυρί, αστακοί, χταπόδια και αστακοκαραβίδες
Αγιος Ευστράτιος. Φρέσκα ψάρια και θαλασσινά, εξαιρετικά τυροκομικά προϊόντα (μελίχλωρο, φέτα και καλαθάκι, ξηρή μυζήθρα και ανθότυρο)
