Castelli: ένας ιστορικός χώρος με την αίγλη του ένδοξου παρελθόντος, ένα αρχιτεκτονικό μνημείο του 15ου αιώνα που αναστηλώθηκε υπό την επίβλεψη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χίου, ένα ανοιχτό μουσείο ύμνος στην Χίο και στον Μυροβόλο Κάμπο που χάρις στην οικογένεια Βαφειά συνδέει την ιστορία του νησιού με τον σύγχρονο Πολιτισμό.
Η ονομασία του, που παραπέμπει σε μικρό κάστρο, αντικατοπτρίζει την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική των αρχοντικών της περιοχής. Στιβαρές κατασκευές από θυμιανούσικη πέτρα, με ψηλούς τοίχους που προσέφεραν ασφάλεια και ιδιωτικότητα.
Είναι ένα κράμα γενοβέζικης και τοπικής αρχιτεκτονικής, χαρακτηριστικό της χρυσής εποχής της χιακής αριστοκρατίας.
Έχει αναγνωριστεί ως διατηρητέο Πολιτιστικό μνημείο, καθώς διασώζει ανέπαφα τα στοιχεία εκείνα που έκαναν τον Κάμπο μοναδικό στον κόσμο.
Το περιβόλι της έπαυλης είναι ένας εύφορος παράδεισος που περιβάλλει το κτίσμα, γεμάτος με εσπεριδοειδή, ο οποίος ποτιζόταν παραδοσιακά με το σύστημα του μάγγανου.
Το μεγάλο μαγγανοπήγαδο δεσπόζει και τώρα στην αυλή της οικίας που είναι στρωμένη με το παραδοσιακό “βοτσαλωτό” και αποτελεί δείγμα υψηλής παραδοσιακής αισθητικής και χειροτεχνίας.
Το αρχοντικό ανήκε στον Castellano ,τον άλλοτε στρατιωτικό διοικητή της Χίου και υπήρξε κέντρο κοινωνικής και οικονομικής ζωής, αντιπροσωπεύοντας την ακμή του εμπορίου των εσπεριδοειδών που έκανε τη Χίο γνωστή σε όλη την Ευρώπη.
Η οικογένεια Βαφειά, με βαθιές ρίζες στη ναυτιλία και το εμπόριο και με σπουδαίο κοινωνικό και Πολιτιστικό έργο, συνέδεσε άρρηκτα το όνομά της με τη φροντίδα και την αναγέννηση του Castelli αναλαμβανοντας το τιτάνιο έργο της αποκατάστασης του κτήματος, σεβόμενη πλήρως την ιστορική του ταυτότητα. Με προσωπική φροντίδα, μετέτρεψε ένα ερείπιο του χρόνου σε πρότυπο αρχιτεκτονικής αναβίωσης.
Μέσω της συντήρησης του περιβολιού και των παραδοσιακών συστημάτων άρδευσης, διατηρείται η Παράδοση και διασφαλίζεται ότι η τέχνη της καλλιέργειας στον Κάμπο δεν θα ξεχαστεί.
Το Castelli σήμερα στέκει ως ένας συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο ένδοξο παρελθόν της Χίου και το παρόν, θυμίζοντας πως η ιδιωτική πρωτοβουλία και η αγάπη για την εντοπιότητα μπορούν να διασώσουν και να αναδείξουν την ιστορική μνήμη ενός ολόκληρου τόπου.
