Η Χίος μετατρέπεται για τέταρτη συνεχή χρονιά σε ένα ανοικτό θέατρο πολιτισμού, ιστορίας και σύγχρονης δημιουργίας, με αφορμή την έναρξη του The Chios Festival από τη Δευτέρα 25 Αυγούστου. Τον θεσμό συνδιοργανώνει η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου με στόχο την προβολή των νησιών και της πολιτισμικής τους κληρονομιάς στο διεθνές προσκήνιο.
Όπως τονίζει ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης, «Το Φεστιβάλ Χίου βασίζεται στην αγάπη και τον θαυμασμό για τον τόπο και την παράδοση, και αποτελεί όραμα της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου για να αναδειχθεί η περιοχή διεθνώς». Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να δίνεται βήμα στην ιστορία και τις σύγχρονες προκλήσεις, συνδέοντας καινοτομία και παράδοση. Η φετινή διοργάνωση αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία, καθώς πραγματοποιείται λίγες μόλις εβδομάδες μετά τη μεγάλη πυρκαγιά στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού, θέλοντας να συμβάλλει στην προβολή και την αναγέννηση της Χίου.
Οι εκδηλώσεις ξεκινούν τη Δευτέρα 25 Αυγούστου και κορυφώνονται στις 7 Σεπτεμβρίου, με τη συμμετοχή σπουδαίων προσωπικοτήτων από τους χώρους των γραμμάτων, των τεχνών, της επιστήμης και της επιχειρηματικότητας, συνθέτοντας ένα πολυθεματικό πολιτιστικό πρόγραμμα.
Πολιτισμός και παράδοση σε ιστορικά μνημεία
Η έναρξη της φετινής διαδρομής πραγματοποιείται στον αρχαιολογικό χώρο του Εμπορειού, πλάι στην παραλία «Μαύρα Βόλια». Επίκεντρο η αρχαιολογική μνήμη της Χίου, με ομιλητές τη Δέσποινα Τσαρδάκα (Εφορεία Αρχαιοτήτων), τον Βασίλη Λαμπρινουδάκη (καθηγητής Αρχαιολογίας) και τη Rebecca Sweetman (Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή). Η πρώτη βραδιά ολοκληρώνεται με συναυλία του συγκροτήματος Lyrica.
Στις 27 Αυγούστου, στο εμβληματικό μοναστήρι της Νέας Μονής —Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO— διοργανώνεται εκδήλωση αφιερωμένη στη βυζαντινή παράδοση: συμμετέχουν ο Μητροπολίτης Μάρκος, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η καθηγήτρια του Harvard Ιόλη Καλαβρέζου, και η Teresa Shawcross από το Princeton. Η βραδιά συνεχίζεται στα Αυγώνυμα με μουσικό ποιητικό αφιέρωμα.
Στις 29 και 30 Αυγούστου, το ιστορικό Castelli στον Κάμπο φιλοξενεί σημαντικές συζητήσεις: πρώτα με τον επίτροπο της Ε.Ε. Απόστολο Τζιτζικώστα για βιώσιμη ανάπτυξη και τουρισμό, ενώ ακολουθούν παρεμβάσεις των Kevin Featherstone (LSE), Λουκά Τσούκαλη (ΕΛΙΑΜΕΠ) και καλλιτεχνική βραδιά με όπερα.
Η δυναμική γυναικεία παρουσία τιμάται με τη βραδιά «Άρωμα Γυναίκας στο Μυροβόλο Κάμπο», όπου συμμετέχουν μεταξύ άλλων η Ελίζα Βόζεμπεργκ και η Μιμή Ντενίση, σε μουσικό πρόγραμμα της Ευανθίας Ρεμπούτσικα. Παράλληλα, η εικαστικός Δέσποινα Σταθάκη παρουσιάζει ειδικά έργα για το φεστιβάλ.
Σημαντικό εικαστικό ραντεβού αποτελεί η έκθεση του Νάκη Παναγιωτίδη στο Χαμιδιέ Τζαμί, υπό την αιγίδα των πρεσβειών Ιταλίας και Ελβετίας, και με μουσική ατμόσφαιρα από το Θέατρο Carlo Felice Genova και την ομάδα Agrik.
Επιστήμη, Τεχνολογία & Καινοτομία στο επίκεντρο
Το φεστιβάλ διαμορφώνει φέτος ισχυρό επιστημονικό χαρακτήρα, αφιερώνοντας σημαντικό μέρος του προγράμματος στην τεχνητή νοημοσύνη και τις ηθικές της διαστάσεις. Στις 1 Σεπτεμβρίου, στο Castelli συζητούν ο Παναγιώτης Ροϊλός (Harvard), ο Νεκτάριος Ταβερναράκης (Παν. Κρήτης), ο Κωνσταντίνος Φίλης (Διεθνείς Σχέσεις), ο Lou Marinoff (City University NY) και η Xiaojun Ding (Xian Jiaotong University). Τη βραδιά πλαισιώνουν οι φωνές των Νινέτας Βαφειά, Φώτη Νέζη και Σοφίας Παπαδημητροπούλου.
Στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου, το θεματικό πεδίο του φεστιβάλ στρέφεται σε περιβαλλοντικά και επιχειρηματικά ζητήματα με τις παρεμβάσεις του Νίκου Σηφουνάκη, της Λυδίας Καρρά και της Νίκης Μπουτάρη, ενώ διοργανώνονται και συζητήσεις για τις προκλήσεις στη βιοτεχνολογία, με τη συμμετοχή του δρ. Σταμάτη Κριμιζή (Ακαδημία Αθηνών) και του Darwin Caldwell (Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ιταλίας).
Ξεχωριστή είναι η ημερίδα (4/9) στο Κέντρο Έρευνας Μαστίχας, με θέμα «Με το βλέμμα στο Μέλλον: Καινοτομία, Επιχειρηματικότητα, Πολιτισμός». Ομιλητές προέρχονται από την επιστημονική κοινότητα, κορυφαίες επιχειρήσεις, ευρωπαϊκά φόρα και θεσμικούς φορείς, προσφέροντας σφαιρική ανάλυση για τη σύνδεση της παράδοσης με τη σύγχρονη καινοτομία.
Σινεμά, Λυρική Σκηνή και θεατρικές παραγωγές στη Χίο
Το φεστιβάλ τιμά και τον ελληνικό κινηματογράφο με την προβολή της ταινίας «Υπάρχω» (5/9, Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο) και συζήτηση με τους δημιουργούς, μεταξύ των οποίων ο σκηνοθέτης Γιώργος Τσεμπερόπουλος και ο πρωταγωνιστής Χρήστος Μάστορας. Η βραδιά συνεχίζεται με τραγούδια του Στέλιου Καζαντζίδη από ντόπιους καλλιτέχνες.
Στην Ιχθυόσκαλα (6/9), το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής παρουσιάζει το δίπτυχο χορού «Return of the summer», με χορογραφίες του Κωνσταντίνου Ρήγου και μουσική Έκτορ Μπερλιόζ και Γιώργου Κουμεντάκη.
Η αυλαία του Φεστιβάλ πέφτει στην κεντρική πλατεία του Αναβάτου (7/9), με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη να ερμηνεύει τη «Μήδεια» του Jiři Antonin Benda σε σκηνική ανάγνωση με μουσική υπόκρουση στο πιάνο από τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο.
Το The Chios Festival 2025 υποστηρίζεται από την UNESCO Greece και τις πρεσβείες Ιταλίας και Ελβετίας, διαμορφώνοντας έτσι ένα σταθερό σημείο αναφοράς για τον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό και την εξωστρέφεια της Χίου.
